2 de Abril (Poema)
Después de un domingo bravo que se voló con el viento
Llego, el lunes, a la escuela, cansado y con mucho sueño
Como se pasan los días que ya casi ni los siento
Se desfleca la semana, otra más sin más remiendos
Suena el timbre y más de cuatro le corren carrera al tiempo
Porque aquel que llega tarde es media falta de arresto
Y será una falta entera pa'l que se quedó durmiendo
El estudio es necesario hasta pa' ser barrendero
Y hay que cuerpearla de entrada, que si no
Que si no se pone feo
Forman fila, y la bandera se confunde con el cielo
Y le cantan por ser criolla, el alumnado completo
Un canto de patriotismo acuna'o dentro del pecho
Después, silencio profundo como señal de respeto
Saludo a los profesores y derechito pa' dentro
Alza el tono el profesor y a la vez se pone serio
Hoy es lunes, 3 de abril, tenían un deber, ¿lo han hecho?
A ver, Marcelo Gutiérrez, pasa acá al frente y léelo
Se pone de pie el muchacho y empieza a leer con miedo
El 2 de abril en mi patria se vuelve rojo misterio
Y se mancha el almanaque porque es un día muy nuestro
Con la sangre de esos hombres que con honor defendieron
El suelo de aquellas islas, que según dicen es nuestro
Le pido a Dios poderoso que cuide a los que murieron
Y grito: ¡Viva la patria!
Y grito: ¡Viva la patria!, como un homenaje a ellos
El profesor felicita, se sienta el chico contento
Y uno a uno de la clase su homenaje va leyendo
Y el profesor evalúa, como midiendo el talento
A ver, Gustavo Maciel, mostranos que es lo que has hecho
Queda callao, el muchacho, hijo de padres tamberos
Y responde a la insistencia: Yo no hice nada, maestro
Hay un silencio de tumba
Pero, Maciel, ¿qué me ha hecho?
Si no hizo los deberes, es una falta de respeto
Yo soy nuevo en esta escuela y voy a cuidar mi puesto
Y a nadie voy a permitirle que me ande tomando el pelo
Se larga a llorar Maciel, con la cara entre los dedos
Suena el timbre y los demás van a jugar al recreo
Cae un uno en la libreta que le duele hasta el maestro
Que al verlo llorar, se acerca pa' ofrecerle consuelo
¿Por qué no hiciste el deber?
¿Por qué no hiciste el deber?, contestá
Contestá, seme sincero
Y le responde el muchacho, entre sollozo y lamento
Allá en la isla, señor
Allá en la isla, señor, yo tengo un hermano muerto
Se fue a defender la patria y todavía lo espero
El profesor, sorprendido, lo miraba boquiabierto
Y solo atinó a decir: ¿Por qué no me lo dijeron?
Caminó hasta al lado del niño, le dio un abrazo y un beso
Se volvió pa'l escritorio, borro el uno que había puesto
Y al retirarse, se oía: ¿Por qué no me lo dijeron?
La bandera, a media asta, eternamente de duelo
Busca alguna explicación por sus hijos que no han vuelto
Yo sé bien de que no es justo que a uno le roben el suelo
Pero no es justo tampoco hacerse matar por ello
Nunca olvidemos que el fin no justifica los medios
Vayan estos versos sencillos pa' los chicos que murieron
Inocentes criaturas, como el Maciel de mi pueblo
El 2 de abril en mi patria se vuelve rojo misterio
Y se mancha el almanaque porque es un día muy nuestro
Con la sangre de esos hombres que con honor defendieron
El suelo de aquellas islas, que según dicen es nuestro
Le pido a Dios poderoso que cuide a los que murieron
Y grito: ¡Viva la patria!, como un homenaje a ellos
2 april (Poëem)
Na een heftige zondag die met de wind verdween
Kom ik, op maandag, moe en met veel slaap naar school
Hoe de dagen voorbij vliegen, ik voel ze bijna niet meer
De week verglijdt, weer een zonder enige reparatie
De bel gaat en meer dan vier rennen tegen de tijd
Want wie te laat komt, krijgt een halve straf
En het wordt een hele straf voor degene die bleef slapen
Studeren is nodig, zelfs om straatveger te zijn
En je moet het meteen aanpakken, want anders
Anders wordt het lelijk
Ze vormen een rij, en de vlag verwart zich met de lucht
En ze zingen voor de criolla, de hele klas
Een lied van patriottisme wiegt in hun borst
Daarna, diepe stilte als teken van respect
Ik groet de leraren en ga recht naar binnen
De leraar verhoogt zijn stem en wordt tegelijkertijd serieus
Vandaag is het maandag, 3 april, hadden jullie een huiswerk, hebben jullie het gedaan?
Kom op, Marcelo Gutiérrez, kom hier naar voren en lees het voor
De jongen staat op en begint met angst te lezen
De 2 april in mijn vaderland wordt een rode mysterie
En de kalender wordt bevlekt omdat het een heel onze dag is
Met het bloed van die mannen die met eer verdedigden
De grond van die eilanden, die volgens zeggen van ons zijn
Ik vraag de machtige God om de doden te beschermen
En ik roep: Leve het vaderland!
En ik roep: Leve het vaderland!, als een eerbetoon aan hen
De leraar feliciteert, de jongen zit blij
En één voor één leest de klas zijn eerbetoon voor
En de leraar beoordeelt, als het talent wordt gemeten
Kom op, Gustavo Maciel, laat ons zien wat je hebt gedaan
De jongen blijft stil, zoon van ouders die melkboeren zijn
En hij antwoordt op de aandrang: Ik heb niets gedaan, meester
Er heerst een grafstilte
Maar, Maciel, wat heb je gedaan?
Als je het huiswerk niet hebt gemaakt, is dat een gebrek aan respect
Ik ben nieuw op deze school en ik ga mijn plek beschermen
En ik laat niemand toe om me voor de gek te houden
Maciel begint te huilen, met zijn gezicht tussen zijn handen
De bel gaat en de anderen gaan spelen tijdens de pauze
Er valt een één in het schrift dat zelfs de meester pijn doet
Die, toen hij hem zag huilen, dichterbij komt om troost te bieden
Waarom heb je het huiswerk niet gemaakt?
Waarom heb je het huiswerk niet gemaakt?, antwoord
Antwoord, wees eerlijk
En de jongen antwoordt, tussen snikken en verdriet
Daar op het eiland, meneer
Daar op het eiland, meneer, heb ik een dode broer
Hij ging het vaderland verdedigen en ik wacht nog steeds op hem
De leraar, verrast, keek hem met open mond aan
En kon alleen maar zeggen: Waarom hebben jullie het me niet verteld?
Hij liep naar de jongen toe, gaf hem een knuffel en een kus
Hij draaide zich naar het bureau, veegde de één weg die hij had gezet
En bij het weggaan, hoorde je: Waarom hebben jullie het me niet verteld?
De vlag, halfstok, voor altijd in rouw
Zoekt een verklaring voor zijn kinderen die niet zijn teruggekeerd
Ik weet goed dat het niet eerlijk is dat men de grond steelt
Maar het is ook niet eerlijk om ervoor te sterven
Vergeet nooit dat het doel de middelen niet rechtvaardigt
Deze eenvoudige verzen zijn voor de jongens die zijn gestorven
Onschuldige kinderen, zoals de Maciel uit mijn dorp
De 2 april in mijn vaderland wordt een rode mysterie
En de kalender wordt bevlekt omdat het een heel onze dag is
Met het bloed van die mannen die met eer verdedigden
De grond van die eilanden, die volgens zeggen van ons zijn
Ik vraag de machtige God om de doden te beschermen
En ik roep: Leve het vaderland!, als een eerbetoon aan hen