El Payador Perseguido
Con permiso via a dentrar
Aunque no soy convidao
Pero en mi pago, un asao
No es de naides y es de todos
Yo via cantar a mi modo
Después que haiga churrasquiao
No tengo Dios pa pedir
Cuartiada en esta ocasión
Ni puedo pedir perdón
Si entuavía no hei faltao
Veré cuando haiga acabao
Pero ésa es otra cuestión
Yo sé que muchos dirán
Que peco de atrevimiento
Si largo mi pensamiento
Pa'l rumbo que ya elegí
Pero siempre hei sido ansí
Galopiador contra el viento
Eso lo llevo en la sangre
Dende mi tatarabuelo
Gente de pata en el suelo
Fueron mis antepasaos
Criollos de cuatro provincias
Y con indios misturaos
Mi agüelo fue carretero
Mi tata fue domador
Nunca se buscó un doctor
Pues curaban con yuyos
O escuchando los murmuyos
De un estilo de mi flor
Como buen rancho paisano
Nunca faltó una encordada
De ésas que parecen nada
Pero que son sonadoras
Según el canto y la hora
Quedaba el alma sobada
Mi tata era sabedor
Por lo mucho que ha rodao
Y después que había cantao
Destemplaba cuarta y prima
Y le echaba un poncho encima
Pa que no hable demasiado
La sangre tiene razones
Que hacen engordar las venas
Pena sobre pena y penas
Hacen que uno pegue el grito
La arena es un puñadito
Pero hay montañas de arena
No sé si mi canto es lindo
O si será medio triste
Nunca fui zorzal, ni existe
Plumaje más ordinario
Yo soy pájaro corsario
Que no conoce el alpiste
Vuelo porque no me arrastro
Que el arrastrarse es la ruina
Anido en árbol de espinas
Lo mesmo que en cordillera
Sin escuchar las zonceras
Del que vuela a lo gallina
No me arrimo así nomás
A los jardines floridos
Sin querer vivo advertido
Pa' no pisar el palito
Hay pájaros que solitos
Se entrampan por presumidos
Aunque mucho he padecido
No me engrilla la prudencia
Es una falsa experiencia
Vivir temblándole a todo
Cada cual tiene su modo
La rebelión es mi cencia
Pobre nací y pobre vivo
Por eso soy delicao
Estoy con los de mi lao
Cinchando tuitos parejos
Pa' hacer nuevo lo que es viejo
Y verlo al mundo cambiao
Yo soy de los del montón
No soy flor de invernadero
Soy como el trébol pampero
Crezco si hacer barullo
Me apreto contra los yuyos
Y así lo aguanto al pampero
Acostumbrao a las sierras
Yo nunca me sé marear
Y si me siento alabar
Me voy yendo despacito
Pero aquel que es compadrito
Paga pa' hacerse nombrar
Si alguien me dice señor
Agradezco el homenaje
Más, soy gaucho entre el gauchaje
Y soy nada entre los sabios
Y son pa' mí los agravios
Que le hacen al paisanaje
La vanidá es yuyo malo
Que envenena toda huerta
Es preciso estar alerta
Manejando el azadón
Pero no falta el varón
Que la riegue hasta en su puerta
El trabajo es cosa buena
Es lo mejor de la vida
Pero la vida es perdida
Trabajando en campo ajeno
Unos trabaja de trueno
Y es para otro la llovida
Trabajé en una cantera
De piedritas de afilar
Cuarenta sabían pagar
Por cada piedra pulida
Y era a seis pesos vendidas
En eso del negociar
Apenas el Sol salía
Ya estaba a los martillazos
Y entre dos a los abrazos
Con los tamaños piegrones
Y por esos moldejones
Las manos hechas pedazos
Otra vez fui panadero
Y hachero en un quebrachal
He cargao bloques de sal
Y también he pelao cañas
Y un puñado de otras hazañas
Pa' mi bien o pa' mi mal
Buscando de desasnarme
Fui pinche d escribanía
La letra chiquita hacía
Pa' no malgastar sellao
Y era también apretao
El sueldo que recibía
Cansao de tantas miserias
Me largué pa'l Tucumán
Lapacho, aliso, arrayán
Y hacha con los algarrobos
¡Uno cincuenta! Era robo
Pa' que uno tenga ese afán
Sin estar fijo en un lao
A toda labor le hacía
Y ansí sucedió que un día
Que andaba de benteveo
Me topé con un arreo
Que dende Salta venía
Me picó ganas de andar
Y apalabré al capataz
Y ansí, de golpe nomás
El hombre me preguntó
¿Tiene mula? Cómo no
Le dije y hambre, de más
A la semana de aquello
Repechaba cordilleras
Faldas, cuestas y laderas
Siempre pa'l lao del poniente
Bebiendo agua de vertiente
Y aguantando las soleras
Tal vez otro habrá rodao
Tanto como he rodao yo
Y le juro, creameló
Que he visto tanta pobreza
Que yo pensé con tristeza
Dios por aquí no pasó
Se nos despeñó una vaca
Causa de la cerrazón
Y nos pilló la oración
Cuereando y haciendo asao
Dende ese día, cuñao
Se me gastó mi facón
Me sacudí las escarchas
Cuando bajé de los Andes
Y anduve en estancias grandes
Cuidando unos parejeros
Trompeta, tapa y sombrero
Pero pa' los peones, de ande
La peonada, al descampao
El patrón, en Güenos Aires
Nosotros, el cu ello al aire
Con las caronas mojadas
Y la hacienda de invrnada
Más relumbrona que un fraile
El estanciero tenía
También sus cañaverales
Y en los tiempos otoñales
Juntábamos los andrajos
Y nos íbamos p'abajo
Dejando los pedregales
Allí nos amontonaban
En lote con otros criollos
Cada cual buscaba un hoyo
Ande quinchar su guarida
Y pasábamos la vida
Rigoriaos y sin apoyo
Faltar, no faltaba nada
Vino, café y alpargatas
Si habré revoliao las patas
En gatos y chacareras
Recién la cosa era fiera
Al dir a cobrar las latas
¡Que vida más despareja!
Todo es ruindad y patraña
Pelar caña es una hazaña
Del que nació pa'l rigor
Allá había un solo dulzor
Y estaba adentro e' la caña
Era un consuelo pa'l pobre
Andar jediendo a vinacho
Hombres grandes y muchachos
Como malditos en vida
Esclavos de la bebida
Se la pasaban borrachos
¡Tristes domingos del surco
Los que yo he visto y vivido!
Desparramaos y dormidos
En la arena amanecían
Y lo mejor soñarían
Con la muerte o el olvido
Riojanos y santiagueños
Salteños y tucumanos
Con el machete en la mano
Volteaban cañas maduras
Pasando las amarguras
Y aguantando como hermanos
¡Rancho techao con maloja
Vivienda del pelador!
En medio de ese rigor
No faltaba una vihuela
Con que el pobre se consuela
Cantando coplas del amor
Yo también, que desde chango
Unido al canto crecí
Más de un barato pedí
Y pa' los piones cantaba
¡Lo que a ellos les pasaba
También me pasaba a mí!
Cuando yo aprendí a cantar
Armaba con pocos rollos
Y en la orilla de un arroyo
Bajo las ramas de un sauce
Crecí mirando en el cauce
Mis sueños de pobre criollo
Cuando sentí una alegría
Cuando un dolor me golpió
Cuando una duda mordió
Mi corazón de paisano
Desde el fondo de los llanos
Vino un canto y me curó
En esos tiempos pasaban
Cosas que no pasan ya
Cada cual tenía un cantqar
O copla de anochecida
Formas curar la herida
Que sangra en el trajinar
Algunos cantaban bien
Otros, pobres, más o menos
Más no eran cantos ajenos
Aunque marca no tenían
Y todos se entretenían
Guitarreando hasta el desvelo
Por áhi se allegaba un máistro
De esos puebleros letraos
Juntaba tropa e versiaos
Que iban después a un libraco
Y el hombre forraba el saco
Con lo que otros han pensao
Los piones formaban versos
Con sus antiguos dolores
Después viene los señores
Con un cuaderno en la mano
Copian el canto paisano
Y presumen de escritores
El criollo cuida su flete
Su guitarra y su mujer
Siente que enfrenta un deber
Cada vez que da la mano
Y aunque pa' todo es baquiano
Solo el canto ha de perder
¡Coplas que lo acompañaron
En los quebradas desiertas
Aromas de flores muertas
Y de patriadas vividas
Fueron la luz encendida
Para sus noches despiertas!
Se aflije si se le pierde
Un bozal, un maneador
Pero no siente furor
Si al escucharle una trova
Viene un pueblero y le roba
Su mejor canto de amor
De seguro, si uno piensa
Le halla el nudo a la madeja
Porque la copla más vieja
Cómo la ráiz de la vida
Tiene el alma por guarida
Que es ande anidan las quejas
Por eso el hombre al cantar
Con emoción verdadera
Echa su pena p'ajuera
Pa que la lleven los vientos
Y ansí, siquiera un momento
Se alivia su embichadera
No es que no ame su trova
Ni que desprecee su canto
Es ciomo cuando un quebranto
En la noche de los llanos
Hace aflojar al paisano
Y el viento le lleva el llanto
En asuntos del cantar
La vida nos va enseñando
Que solo se va volando
La copla que es livianita
Siempre caza palomitas
Cualquiera que anda cazando
Pero si el canto es protesta
Contra la ley del patrón
Se arrastra de peón a peón
En un profundo murmuyo
Y marcha al ras de los yuyos
Como chasque en un malón
Se pueden perder mil trovas
Ande se canten quereres
Versos de dichas, placeres
Carreras y diversiones
Suspiros de corazones
Y líricos padeceres
¡Pero si la copla cuenta
Del paisanaje la historia
Ande el peón vueltea la noria
De las miserias sufridas
Ésa, se queda prendida
Como abrojo en la memoria!
Lo que nos hizo dichoso
Tal vez se pueda olvidar
Los años en su pasar
Mudarán los pensamientos
Pero angustias y tormentos
Son marcas que han de durar
Estas cosas que yo pienso
No salen por ocurrencia
Para formar mi esperencia
Yo masco antes de tragar
Ha sido largo el rodar
De ande saqué la advertencia
Si uno pulsa la guitarra
Pa cantar cosas de amor
De potros, de domador
De la sierra y las estrellas
Dicen: ¡Qué cosa más bella!
¡Si canta que es un primor!
Pero si uno, como Fierro
Por áhi se larga opinando
El pobre se va acercando
Con las orejas alertas
Y el rico vicha la puerta
Y se aleja reculando
Debe trazar bien su melga
Quien se tenga por cantor
Porque solo el impostor
Se acomoda en toda huella
Que elija una sola estrella
Quien quiera ser sembrador
En el trance de elegir
Que mire el hombrep'adentro
Ande se hacen los encuentros
De pensares y sentires
Después que tire ande tire
Con la concencia por centro
Hay diferentes montones
Unos grandes y otros chicos
Si va pa'l montón del rico
El pobre que piensa poco
Detrás de los equívocos
Se vienen los perjuricos
Yo vengo de muy abajo
Y muy arriba no estoy
Al pobre mi canto doy
Y así lo paso contento
Porque estoy en mi elemento
Y áhi valgo por lo que soy
Si alguna vuelta he cantao
Ante panzudos patrones
He picaneao las razones
Profundas del pobrerío
Yo no traiciono a los míos
Por palmas ni patacones
Aunque canto en todo rumbo
Tengo un rumbo preferido
Siempre canté estremecido
Las penas del paisanaje
La explotación y el ultraje
De mis hermanos queridos
Pa que cambiaran las cosas
Busqué rumbo y me perdí
Al tiempo, cuenta me di
Y agarré por buen camino
¡Antes que nada, argentino
Y a mi bandera seguí!
Yo soy del norte y del sur
Del llano y del litoral
Y nadie lo tome a mal
Si hay mil gramos en el kilo
Ande quiera estoy tranquilo
Pero ensillao, soy bagual
El cantor debe ser libre
Pa desarrollar su cencia
Sin buscar la conveniencia
Ni alistarse con padrinos
De esos oscuros caminos
Yo ya tengo la experiencia
Yo canto, por ser antiguos
Cantos que ya son eternos
Y hasta parecen modernos
Por lo que en ellos vichamos
Con el canto nos tapamos
Para entibiar los inviernos
Yo no canto a los tiranos
Ni por den del patrón
El pillo y el trapalón
Que se arreglen por su lado
Con payadores comprados
Y cantores de salón
Por la fuerza de mi canto
Conozco celda y penal
Con fiereza sin igual
Más de una vez fui golpiáo
Y al calabozo tirao
Como tarro al basural
Se puede matar a un hombre
Pueden su rancho quemar
Su guitarra destrozar
¡Pero el ideal de la vida
Esa es leñita prendida
Que naides ha de apagar!
Los malos se van alzando
Todo lo que hallan por áhi
Como granitos de máiz
Siembran los peores ejemplos
Y se viene abajo el templo
De la decencia del país
Detrás del ruido del oro
Van los maulas como hacienda
No hay flojo que no se venda
Por una sucia moneda
Más siempre en mi Patria queda
Gauchaje que la defienda
Cantor que cante a los pobres
Ni muerto se ha de callar
Pues ande vaya a para
El canto de ese cristiano
No ha de faltar el paisano
Que lo haga resucitar
Hoy que ha salido un poquito
De Sol pa'l trabajador
No falta más de un cantor
Que lo cante libremente
Pero sabe mucha gente
Que primero canté yo
El estanciero presume
De gauchismo y arrogancia
Él cree que es extravagancia
Que su peón viva mejor
Más, no sabe ese señor
Que por su peón tiene estancia
Aquel que tenga sus reales
Hace muy bien en cuidarlos
Pero si quiere aumentarlos
Que la ley no se haga el sordo
En todo puchero gordo
Los choclos se vuelve marlos
Una vuelta, sin trabajo
Andaba por Tucumán
Y en una fonda, ande van
Cantores de madrugada
Me acerqué pa la payada
Que siempre ha sido mi afán
Aunque extrañando la monta
Me le apilé a un instrumento
Y al cabo de algún momento
Le di puerta a una baguala
Con una coplita rala
De esas que llevan los vientos
Fuera tal vez la guitarra
¡Tan lindo como sonaba!
Mi corazón remontaba
Tristezas de los caminos
Y lo maldije al destino
Que tantas penas me daba
Un hombre se me acercó
Y me dijo: ¿Qué hace acá?
Viaje pa la gran ciudad
Que allá lo van a entender
Ahí tendrá fama, placer
Y plata pa regalar
¡Para que lo habré escuchao!
¡Si era la voz del Mandinga!
Buenos Aires, ciudá gringa
Me tuvo muy apretao
Tuitos se hacían a un lao
Como cu erpo a la jeringa
Y eso que no vine pobre
Pues traiba alpargatas nuevas
Las viejas pa' cuando llueva
En la alforja las metí
Un pantalón color gris
Y un saco tirando a leva
Saltando de radio en radio
Anduve, figuresé
Cuatro meses me pasé
En partidas malogradas
Nadie aseguraba nada
Y sin plata me quedé
Vendí mis alforjas
Mi guitarra, ¡la vendí!
En mi pobreza, ay de mí
Me hubiera gustao guardarla
¡Tanto que me ha costao comprarla!
Pero, en fin todo perdí
¡Vihuela, dónde andarás
Qué manos te están tocando
Noches eternas pensando
Siquiera como consuelo
Que sea un canto de este suelo
Lo que te están arrancando!
Cuando el máiz está en barbecho
Luce un color brillantón
Las hebras, como un nailón
Presumen con sus lindezas
Pero agachan la cabeza
Si las agarra el carbón
Igual me pasaba a mí
En aquellos tiempos idos
Joven, fuerte, presumido
Y cuando se acabó el queso
Volví en un triste regreso
Poblada l'alma de olvidos
Cosas de la juventud
¡Malhaya, dónde andarás!
Aura que estoy bataraz
De tanto cambiar el pelo
Recuerdo aquellos desvelos
Pero no miro p'atrás
Me volví pa'l Tucumán
Nuevamente a padecer
Y en eso de andar y ver
Se pasaron muchos años
Entre penas, desengaños
Esperanzas y placer
Más, no jue tiempo perdido
Asegún lo vi después
Porque supe bien como es
La vida de los paisanos
De todos me sentí hermano
Del derecho y del revés
Siempre recuerdo los tiempos
En que iedras o pasé
Los cerros que atravesé
Buscando lo que no hallaba
Y hasta a veces me quedaba
Por esos campos de a pie
La vida me fue enseñando
Lo que vale una guitarra
Por ella anduve en las farras
Tal vez hecho un estropicio
Y casi me agarró el vicio
Con sus invisibles garras
Menos mal que adentro llevo
Lo que la tierra me dio
Patria, raza o que sé yo
Pero que me iba salvando
Y así, seguí caminando
Por los caminos de Dios
La cosas estaba en pensar
Que al pulsar el instrumento
Hay que dar con sentimiento
Toda la fuerza campera
Pero nadie larga afuera
Si no tiene nada adentro
La guitarra es palo hueco
Y pa tocar algo bueno
El hombre debe estar lleno
De claridades internas
¡Pa sembrar coplas eternas
La vida es un buen terreno!
Si el rezar brinda consuelos
Al que consuelo precisa
Igual que cristiano en misa
O matrero en medio 'el monte
Yo rezo en los horizontes
Cuando la tarde agoniza
Queda callada la pampa
Cuando se ausenta la luz
El chajá y el avestruz
Van buscando la espesura
Y se agranda en la llanura
La soledad del ombú
Entonces, igual que un poncho
A uno lo envuelve la tierra
Desde el llano hasta la sierra
Se va una sombra extendiendo
Y el alma va comprendiendo
Las cosas que el mundo encierra
Ahí está el justo momento
De pensar en el destino
Si el hombre es un peregrino
O busca amor y querencia
O si cumple la sentencia
De morir en los caminos
En el Norte vide cosas
Que ya nunca he de olvidar
Yo vide gauchos peliar
Con facones caroneros
O con machetes cañeros
Que el verlos hacía temblar
Rara vez mata el paisano
Porque ese instinto no tiene
El duelo criollo se aviene
Por no recular ni un tranco
Hace saber que no es manco
Y en el peliar se entretiene
No hay serrano sanguinario
Ni coya conversador
El más capaz domador
Jamás cuenta sus hazañas
Y no les tienta la caña
Porque el morao es mejor
Cada pago se aficiona
A una forma de peliar
Y aquel que quiera guapear
Antes tendrá que advertir
Que para saber salir
Hay que aprender a dentrar
Se agarran a puñetazos
Igual que en cualesquier parte
Pero es una cencia aprte
Usar los modos del pago
Ahí se pone fiero el trago
Como dijo don Narvarte
Cordobés, pa la pegrada
Riojano, pa'l rebecaso
Chileno, pa'l caballaso
Salteño, con daga en mano
Y es un rey el tucumano
Pa peliar a cabezasos
Siempre el criollo ha de peliar
De noche y medio machao
Es una pena, cuñao
Que a veces por una tuna
Se nublen noches de Luna
Y cielitos estrellaos
Una canción sale fácil
Cuando uno quiere cantar
Cuestión de ver y pensar
Sobre las cosas del mundo
Si el río es ancho y profundo
Cruzo el que sabe nadar
Que otros canten alegrías
Si es que alegres han vivido
Que yo también he sabido
Dormirme en esos engaños
Pero han sido más los años
De porrazos recibidos
Nadie podrá señalarme
Que canto por amargao
Si he pasao lo que he pasao
Quiero servir de advertencia
El rodar no será cencia
Pero tampoco es pecao
Yo he caminao por el mundo
He cruzao tierras y mares
Sin fronteras que me pare
Y en cualesquiera guarida
Yo he cantao, tierra querida
Tus dichas y tus pesares
A veces, caiban al canto
Como vacaje a la aguada
Para escuchar mis versadas
Hombres de todos los vientos
Trenzando sus sentimientos
Al compás de la encordada
Pobre de aquel que no sabe
Del canto las hermosuras
La vida, la más oscura
La que tiene más quebrantos
Hallará siempre en el canto
Consuelo pa su tristura
Dicen que no tiene canto
Los ríos que son profundos
Más yo aprendí en este mundo
Que el que tiene más hondura
Canta mejor por se hondo
Y hace mil de su amargura
Con los tumbos del camino
Se entran a torcer las cargas
Pero es ley que en huella larga
Deberán acomodarse
Y aquel que llega a olvidarse
Las ha de pasar amargas
Amigos, voy a dejar
Está mi parte cumplida
En la forma preferida
De una milonga pampeana
Canté de manera llana
Ciertas cosas de la vida
Aura me voy, no sé adónde
Pa' mí todo rumbo es güeno
Los campos, con ser ajenos
Los cruzo de un galopito
Guarida no necesito
Yo sé dormir al sereno
Siempre hay alguna tapera
En la falda de una sierra
Y mientras siga esta guerra
De injusticias para mí
Yo he de pensar desde allí
Canciones para mi tierra
Y aunque me quiten la vida
O engrillen mi libertad
¡Y aunque chamusquen quizá
Mi guitarra en los fogones
Han de vivir mis canciones
En l'alma de los demás!
¡No me nuembren, que es pecao
Y no comenten mis trinos!
Yo me voy con mi destino
Pa'l lao donde el Sol se pierde
¡Tal vez alguno se acuerde
Que aquí cantó un argentino!
De Gejaagde Payador
Met toestemming ga ik naar binnen
Ook al ben ik niet uitgenodigd
Maar in mijn streek, een barbecue
Is van niemand en van iedereen
Ik ga zingen op mijn manier
Nadat het vlees is gebraden
Ik heb geen God om te vragen
Om een gunst deze keer
En ik kan geen excuses maken
Als ik nog niets verkeerd heb gedaan
Ik zie wel als het voorbij is
Maar dat is een ander verhaal
Ik weet dat velen zullen zeggen
Dat ik te brutaal ben
Als ik mijn gedachten deel
Voor de weg die ik al gekozen heb
Maar ik ben altijd zo geweest
Een ruiter tegen de wind
Dat zit in mijn bloed
Sinds mijn overgrootvader
Mensen met beide voeten op de grond
Dat waren mijn voorouders
Creolen uit vier provincies
En met indianen vermengd
Mijn grootvader was een wagenmaker
Mijn vader was een tammer
Hij zocht nooit een dokter
Want ze genazen met kruiden
Of luisterend naar de fluisteringen
Van een stijl van mijn bloem
Als een goede plattelandswoning
Ontbrak het nooit aan een snaar
Van diegene die niets lijken
Maar die wel klinken
Afhankelijk van het gezang en het uur
Voelde de ziel zich gekalmeerd
Mijn vader was wijs
Door alles wat hij had meegemaakt
En nadat hij had gezongen
Speelde hij de vierde en de eerste
En deed er een poncho overheen
Zodat hij niet te veel sprak
Het bloed heeft redenen
Die de aderen doen zwellen
Pijn op pijn en verdriet
Doen je schreeuwen
Het zand is een handvol
Maar er zijn bergen zand
Ik weet niet of mijn zang mooi is
Of dat het een beetje treurig is
Ik was nooit een nachtegaal, noch bestaat er
Een ordinaire veren
Ik ben een piratenvogel
Die geen zaad kent
Ik vlieg omdat ik me niet sleur
Want sleuren is de ondergang
Ik nestel in een doornboom
Net als in de bergen
Zonder te luisteren naar de onzin
Van degene die als een kip vliegt
Ik kom niet zomaar dichterbij
Bij de bloeiende tuinen
Onbewust ben ik gewaarschuwd
Om niet op de tak te trappen
Er zijn vogels die alleen
In de val lopen door hun arrogantie
Hoewel ik veel heb geleden
Maakt voorzichtigheid me niet bang
Het is een valse ervaring
Om te leven met angst voor alles
Iedereen heeft zijn manier
De rebellie is mijn essentie
Arm ben ik geboren en arm leef ik
Daarom ben ik delicaat
Ik sta aan de kant van mijn mensen
Samen strappend
Om het oude nieuw te maken
En de wereld veranderd te zien
Ik ben van de massa
Ik ben geen kasplant
Ik ben als het pampers klaver
Ik groei zonder lawaai
Ik druk me tegen de kruiden
En zo houd ik de pampers vol
Gewend aan de bergen
Ik word nooit duizelig
En als ik me laat prijzen
Ga ik langzaam weg
Maar degene die zich als een vriend gedraagt
Betaalt om zijn naam te maken
Als iemand me meneer noemt
Ben ik dankbaar voor de eer
Maar ik ben een gaucho tussen de gauchos
En ik ben niets tussen de wijzen
En de beledigingen
Die ze de plattelandsbewoners aandoen, zijn voor mij
De ijdelheid is een slecht kruid
Dat de hele tuin vergiftigt
Het is nodig om alert te zijn
Met de schoffel in de hand
Maar er ontbreekt altijd een man
Die het zelfs voor zijn deur water geeft
Werken is een goede zaak
Het is het beste in het leven
Maar het leven is verloren
Als je op andermans land werkt
Sommigen werken als een donder
En het is voor een ander de regen
Ik heb in een steengroeve gewerkt
Met kleine slijpsteentjes
Veertig wisten te betalen
Voor elke gepolijste steen
En ze werden verkocht voor zes pesos
In dat soort handel
Zodra de zon opkwam
Was ik al aan het hameren
En tussen twee in de armen
Met de grote voeten
En door die mallen
Hadden mijn handen het zwaar
Een andere keer was ik bakker
En houthakker in een bos
Ik heb blokken zout gedragen
En ook suikerriet geschild
En een handvol andere daden
Voor mijn goed of mijn kwaad
Proberend om mezelf te onderwijzen
Was ik een klerk
Ik schreef in kleine letters
Om geen zegel te verspillen
En het salaris dat ik ontving
Was ook krap
Moegestreden door zoveel ellende
Vertrok ik naar Tucumán
Lapacho, els, arrayán
En bij de algarrobos met de bijl
Eén vijftig! Het was diefstal
Om zo'n verlangen te hebben
Zonder vast te zitten aan een plek
Deed ik elke arbeid
En zo gebeurde het dat op een dag
Toen ik als een benteveo rondliep
Ik een kudde tegenkwam
Die uit Salta kwam
Ik kreeg de drang om te gaan
En sprak met de opzichter
En zo, plotseling
Vroeg de man me
Heb je een muilezel? Natuurlijk
Zei ik, en honger, bovendien
Een week later
Steeg ik de bergen op
Hellingen, hellingen en hellingen
Altijd naar het westen
Drinkend van het bronwater
En de zolen weerstaan
Misschien is er iemand anders gevallen
Zoveel als ik ben gevallen
En ik zweer het, geloof me
Dat ik zoveel armoede heb gezien
Dat ik met verdriet dacht
God is hier niet geweest
Een koe viel van de klif
Door de mist
En we werden verrast door het gebed
Terwijl we het aan het slachten waren en aan het barbecueën
Sinds die dag, broeder
Is mijn mes versleten
Ik schudde de vorst van me af
Toen ik van de Andes kwam
En ik was in grote stallen
Zorgend voor een paar
Trompet, deksel en hoed
Maar voor de arbeiders, van waar
De arbeiders, in de open lucht
De baas, in Buenos Aires
Wij, met de kont in de lucht
Met de natte gezichten
En het vee in de winter
Meer glanzend dan een monnik
De landeigenaar had
Ook zijn suikerrietvelden
En in de herfst
Verzamelen we de rommel
En gingen we naar beneden
De stenen achterlatend
Daar werden we samengepakt
In een groep met andere creolen
Iedereen zocht een gat
Om zijn schuilplaats te maken
En we leefden ons leven
Verhard en zonder steun
Er ontbrak niets
Wijn, koffie en espadrilles
Als ik mijn benen niet heb verbrand
In katten en chacareras
Pas dan was het echt zwaar
Bij het innen van de blikken
Wat een ongelijk leven!
Alles is ellende en bedrog
Suikerriet schillen is een prestatie
Voor degene die geboren is voor de ontbering
Daar was er maar één zoetheid
En dat was binnen in het suikerriet
Het was een troost voor de armen
Om te zwijgen over wijn
Grote mannen en jongens
Als vervloekten in het leven
Slaven van de drank
Zaten altijd dronken
Treurige zondagen van de akker
Die ik heb gezien en geleefd!
Verspreid en slapend
In het zand werden ze wakker
En het beste zouden ze dromen
Van de dood of de vergetelheid
Riojanen en santiagueños
Salteños en tucumanos
Met de machete in de hand
Sloegen ze rijpe suikerriet
Ze overwonnen de bitterheid
En hielden vol als broers
Een huis met een dak
Woning van de plattelandsbewoner!
Midden in die ontbering
Ontbrak het nooit aan een vihuela
Waarmee de arme zich troostte
Zingend over de liefde
Ik ook, die vanaf mijn jeugd
Verbonden was met het zingen
Heb meer dan één goedkope gevraagd
En voor de arbeiders zong ik
Wat hen overkwam
Overkwam ook mij!
Toen ik leerde zingen
Maakte ik met een paar rollen
En aan de oever van een beek
Onder de takken van een wilg
Groeiend keek ik in de bedding
Naar mijn dromen als arme creool
Toen ik een vreugde voelde
Toen een pijn me raakte
Toen een twijfel bijt
Mijn hart van de plattelandsbewoner
Vanuit de diepte van de vlaktes
Kwam een lied en genas me
In die tijden gebeurden
Dingen die nu niet meer gebeuren
Iedereen had een lied
Of een couplet van de vorige nacht
Manieren om de wond te genezen
Die bloedt in de dagelijkse sleur
Sommigen zongen goed
Anderen, arme, meer of minder
Maar het waren geen vreemde liederen
Hoewel ze geen merktekens hadden
En iedereen vermaakte zich
Met gitaarspelen tot de dageraad
Daar kwam een meester aan
Van die dorpsleraren
Hij verzamelde een groep en versierde
Die daarna in een boek ging
En de man bekleedde de zak
Met wat anderen hebben gedacht
De arbeiders maakten verzen
Met hun oude pijnen
Daarna komen de heren
Met een schrift in de hand
Kopiëren het plattelandslied
En doen zich voor als schrijvers
De creool zorgt voor zijn vracht
Zijn gitaar en zijn vrouw
Voelt dat hij een plicht heeft
Elke keer dat hij de hand geeft
En hoewel hij voor alles ervaren is
Zal alleen het zingen verloren gaan
Couplets die hem vergezellen
In de verlaten kloven
Aroma's van dode bloemen
En van geleefde patriottische daden
Waren het licht dat brandde
Voor zijn wakkere nachten!
Hij is verdrietig als hij verliest
Een bit, een handler
Maar hij voelt geen woede
Als hij een lied hoort
Komt er een dorpsbewoner en steelt
Zijn beste liefdeslied
Zeker, als iemand denkt
Vindt hij de knoop in de draad
Want het oudste couplet
Hoe de wortel van het leven
Heeft de ziel als schuilplaats
Waar de klachten nestelen
Daarom zingt de man
Met oprechte emotie
Stoot zijn verdriet naar buiten
Zodat de winden het meenemen
En zo, zelfs maar een moment
Verlicht hij zijn ellende
Het is niet dat hij zijn lied niet liefheeft
Of zijn zang veracht
Het is zoals wanneer een breuk
In de nacht van de vlaktes
De plattelandsbewoner laat ontspannen
En de wind zijn huilen meeneemt
In zaken van het zingen
Leert het leven ons
Dat alleen de lichte
De coupletten die vliegen
Altijd duiven vangt
Wie ook maar op jacht is
Maar als het lied een protest is
Tegen de wet van de baas
Kruipt het van arbeider naar arbeider
In een diepe fluistering
En gaat het langs de kruiden
Als een schot in een overval
Duizend coupletten kunnen verloren gaan
Waar ze liefdes zingen
Verzen van vreugde, plezier
Races en vermaak
Zuchten van harten
En lyrische lijden
Maar als het couplet vertelt
Over de geschiedenis van de plattelandsbewoners
Waar de arbeider de waterput draait
Van de geleden ellende
Die blijft hangen
Als een doorn in het geheugen!
Wat ons gelukkig maakte
Kan misschien vergeten worden
De jaren in hun voorbijgaan
Zullen de gedachten veranderen
Maar angsten en kwellingen
Zijn merktekens die zullen blijven
Deze dingen die ik denk
Komen niet zomaar uit de lucht vallen
Om mijn ervaring te vormen
Ik kauw voordat ik slik
Het is een lange weg geweest
Waar ik de waarschuwing heb gehaald
Als iemand de gitaar aanslaat
Om over liefde te zingen
Over veulens, over de tammer
Over de bergen en de sterren
Zeggen ze: Wat een mooi ding!
Als hij zingt, is het een wonder!
Maar als iemand, zoals Fierro
Daar begint te oordelen
Komt de arme dichterbij
Met zijn oren gespitst
En de rijke kijkt naar de deur
En trekt zich terug
Hij moet zijn akker goed trekken
Wie zichzelf als zanger beschouwt
Want alleen de bedrieger
Past zich aan elke voetspoor aan
Die een enkele ster kiest
Wie zaaier wil zijn
In de keuze moet de man
Kijken naar binnen
Waar de ontmoetingen plaatsvinden
Van gedachten en gevoelens
Nadat hij gooit waar hij gooit
Met het geweten als centrum
Er zijn verschillende hopen
Sommige groot en andere klein
Als het naar de hoop van de rijke gaat
Denkt de arme weinig
Achter de misverstanden
Komen de perjuries
Ik kom van heel laag
En ik ben niet heel hoog
Ik geef mijn zang aan de armen
En zo ga ik tevreden verder
Omdat ik in mijn element ben
En daar ben ik waard wat ik ben
Als ik ooit heb gezongen
Voor dikke bazen
Heb ik de redenen geprikt
Die diep in de armen zitten
Ik verraad mijn mensen niet
Voor handgeklap of geld
Hoewel ik in elke richting zing
Heb ik een favoriete richting
Ik heb altijd geschokt gezongen
De pijnen van de plattelandsbewoners
De uitbuiting en de schande
Van mijn geliefde broeders
Om de dingen te veranderen
Zocht ik een weg en verdwaalde
Na een tijdje realiseerde ik me
En nam de goede weg
Eerst en vooral, Argentijn
En volgde mijn vlag!
Ik ben van het noorden en het zuiden
Van de vlakte en de kust
En niemand moet het verkeerd opvatten
Als er duizend gram in de kilo zijn
Waar ik ook ben, ben ik rustig
Maar gezadeld, ben ik een wild paard
De zanger moet vrij zijn
Om zijn essentie te ontwikkelen
Zonder de voordelen te zoeken
Of zich aan te sluiten bij peetouders
Van die duistere wegen
Ik heb al de ervaring
Ik zing, omdat het oude
Liederen zijn die al eeuwig zijn
En ze lijken zelfs modern
Door wat we erin zien
Met het zingen bedekken we ons
Om de winters te verwarmen
Ik zing niet voor de tirannen
Of voor de baas
De schoft en de oplichter
Die zich aan hun kant moeten regelen
Met gekochte payadores
En salonzangers
Door de kracht van mijn zang
Ken ik cel en gevangenis
Met een ongeëvenaarde woede
Ben ik meer dan eens geslagen
En in de cel gegooid
Als een blikje in de vuilnisbak
Je kunt een man doden
Je kunt zijn huis verbranden
Je kunt zijn gitaar verwoesten
Maar het ideaal van het leven
Dat is brandhout dat brandt
Dat niemand kan doven!
De slechten stijgen op
Alles wat ze daar vinden
Als maïskorrels
Zaaien de slechtste voorbeelden
En de tempel
Van de fatsoenlijkheid van het land valt
Achter het geluid van het goud
Gaan de schurken als vee
Er is geen luiaard die niet verkoopt
Voor een vuile munt
Maar altijd blijft in mijn vaderland
Een gaucho die het verdedigt
Zanger die voor de armen zingt
Zal zelfs dood niet zwijgen
Want waar hij ook gaat
Zal het lied van die christen
Niet ontbreken de plattelandsbewoner
Die het weer tot leven brengt
Vandaag dat er een beetje
Zon is voor de arbeider
Ontbreekt het niet aan een zanger
Die het vrij zingt
Maar veel mensen weten
Dat ik eerst zong
De landeigenaar pronkt
Met gauchismo en arrogantie
Hij denkt dat het extravagantie is
Dat zijn arbeider beter leeft
Maar die heer weet niet
Dat hij zijn boerderij heeft dankzij zijn arbeider
Degene die zijn centen heeft
Doet er goed aan ze te beschermen
Maar als hij ze wil vergroten
Moet de wet niet doof doen
In elke dikke pot
Worden de maïskorrels tot meel
Een keer, zonder werk
Wandelde ik door Tucumán
En in een herberg, waar ze gaan
Zangers in de vroege ochtend
Benaderde ik de payada
Die altijd mijn verlangen is geweest
Hoewel ik het zadel miste
Greep ik naar een instrument
En na een tijdje
Deed ik de deur open naar een baguala
Met een paar slappe coupletten
Van diegenen die de winden meedragen
Buiten was misschien de gitaar
Zo mooi als het klonk!
Mijn hart steeg
Verdriet van de wegen
En ik vervloekte het lot
Dat me zoveel pijn deed
Een man kwam naar me toe
En zei: Wat doe je hier?
Reis naar de grote stad
Want daar zullen ze je begrijpen
Daar heb je roem, plezier
En geld om weg te geven
Waarom heb ik dat gehoord!
Als het de stem van de Mandinga was!
Buenos Aires, vreemde stad
Had me heel krap
Iedereen deed zich aan de kant
Als een lichaam in de spuit
En dat terwijl ik niet arm kwam
Want ik had nieuwe espadrilles
De oude voor als het regent
Stopte ik in de tas
Een grijze broek
En een jas die naar de zee neigt
Springend van radio naar radio
Ben ik, stel je voor
Vier maanden ben ik doorgebracht
In mislukte partijen
Niemand verzekerde iets
En zonder geld bleef ik
Ik verkocht mijn tassen
Mijn gitaar, ik verkocht die!
In mijn armoede, oh ik
Had het graag bewaard
Zoveel kostte het me om het te kopen!
Maar, uiteindelijk verloor ik alles
Vihuela, waar ben je?
Welke handen spelen je?
Eeuwige nachten denkend
Tenminste als troost
Dat het een lied van deze grond is
Wat ze je afnemen!
Wanneer de maïs in de braak ligt
Lijkt het een schitterende kleur
De draden, als nylon
Pronken met hun schoonheid
Maar ze buigen hun hoofd
Als de kolen ze grijpen
Hetzelfde gebeurde met mij
In die vervlogen tijden
Jong, sterk, arrogant
En toen de kaas op was
Keerde ik terug in een treurig terugkeer
Met de ziel vol vergeten
Dingen van de jeugd
Vervloekt, waar ben je?
Aura dat ik een bataraz ben
Van zoveel haarverandering
Vergeet ik die slapeloze nachten
Maar kijk niet achterom
Ik keerde terug naar Tucumán
Opnieuw om te lijden
En in dat rondlopen en kijken
Verliepen veel jaren
Tussen pijnen, teleurstellingen
Hoop en plezier
Maar, het is geen verloren tijd
Zoals ik later zag
Omdat ik goed wist hoe het is
Het leven van de plattelandsbewoners
Voelde ik me als een broer
Van de goede en de slechte kant
Ik herinner me altijd de tijden
Waarin ik door de bergen ging
De heuvels die ik overstak
Zoekend naar wat ik niet vond
En soms bleef ik zelfs
Door die velden te voet
Het leven leerde me
Wat een gitaar waard is
Ervoor ging ik naar feesten
Misschien als een puinhoop
En bijna greep de verslaving me
Met zijn onzichtbare klauwen
Gelukkig draag ik van binnen
Wat de aarde me gaf
Vaderland, ras of wat ik weet
Maar dat me redde
En zo bleef ik lopen
Over de wegen van God
De dingen waren om na te denken
Dat als je het instrument aanslaat
Je met gevoel moet geven
Alle kracht van het platteland
Maar niemand laat los
Als hij niets van binnen heeft
De gitaar is een holle stok
En om iets goeds te spelen
Moet de man vol zijn
Van interne helderheid
Om eeuwige coupletten te zaaien
Het leven is een goede grond!
Als bidden troost biedt
Aan degene die troost nodig heeft
Net als een christen in de mis
Of een dief in het midden van de bergen
Ik bid in de horizonten
Wanneer de avond sterft
De pampa blijft stil
Wanneer het licht afwezig is
De chajá en de struisvogel
Zoeken de dichtheid
En de eenzaamheid van de ombú
Groeit in de vlakte
Dan, net als een poncho
Omarmt de aarde je
Van de vlakte tot de bergen
Verspreidt zich een schaduw
En de ziel begint te begrijpen
De dingen die de wereld omhult
Daar is het juiste moment
Om over het lot na te denken
Of de man een pelgrim is
Of liefde en genegenheid zoekt
Of hij de veroordeling vervult
Om op de wegen te sterven
In het noorden zag ik dingen
Die ik nooit zal vergeten
Ik zag gauchos vechten
Met grote messen
Of met suikerrietmachetes
Die hen deed beven
Zelden doodt de plattelandsbewoner
Omdat hij die instinct niet heeft
De creoolse duel komt voort
Om niet een stap terug te doen
Hij laat weten dat hij niet onhandig is
En vermaakt zich met vechten
Er is geen bloeddorstige bergbewoner
Of een kletskous uit de Andes
De meest capabele tammer
Vertelt nooit zijn daden
En ze worden niet verleid door suikerriet
Omdat de moraal beter is
Elke streek heeft zijn eigen manier
Van vechten
En degene die wil vechten
Moet eerst opmerken
Dat om te weten hoe je moet ontsnappen
Je moet leren binnen te dringen
Ze vechten met vuisten
Net als overal
Maar het is een andere wetenschap
Om de manieren van de streek te gebruiken
Daar wordt de drank fel
Zoals don Narvarte zei
Cordobees, voor de klap
Riojaan, voor de klap
Chilenen, voor de klap
Salteño, met een mes in de hand
En de tucumano is een koning
Om met zijn hoofd te vechten
Altijd zal de creool vechten
' s Nachts en half dronken
Het is een schande, broeder
Dat soms door een cactus
De nachten van de maan verduisterd worden
En sterrenhemels
Een lied komt gemakkelijk
Wanneer iemand wil zingen
Het is een kwestie van zien en denken
Over de dingen van de wereld
Als de rivier breed en diep is
Steek ik over als ik kan zwemmen
Laat anderen vreugde zingen
Als ze gelukkig hebben geleefd
Ik heb ook geleerd
Te slapen in die illusies
Maar de jaren zijn meer geweest
Van klappen ontvangen
Niemand kan me aanwijzen
Dat ik zing omdat ik bitter ben
Als ik heb doorgemaakt wat ik heb doorgemaakt
Wil ik een waarschuwing zijn
De weg is geen wetenschap
Maar het is ook geen zonde
Ik heb door de wereld gelopen
Ik heb landen en zeeën gekruist
Zonder grenzen die me stoppen
En in welke schuilplaats dan ook
Heb ik gezongen, geliefde land
Jouw vreugden en jouw verdriet
Soms komen ze naar het zingen
Als vee naar het water
Om naar mijn verzen te luisteren
Mensen van alle winden
Vlechten hun gevoelens
Op de maat van de snaren
Arm is degene die niet weet
Van de schoonheid van het zingen
Het leven, het donkerste
Dat de meeste breuken heeft
Zal altijd in het zingen vinden
Troost voor zijn verdriet
Ze zeggen dat de rivieren
Die diep zijn geen lied hebben
Maar ik heb geleerd in deze wereld
Dat degene die dieper is
Beter zingt omdat hij diep is
En maakt duizend van zijn bitterheid
Met de schokken van de weg
Worden de lasten krom
Maar het is een wet dat in lange sporen
Ze zich moeten aanpassen
En degene die vergeet
Zal het bitter hebben
Vrienden, ik ga stoppen
Mijn deel is vervuld
In de favoriete manier
Van een pampeaanse milonga
Zong ik op een eenvoudige manier
Bepaalde dingen van het leven
Aura ga ik, ik weet niet waar
Voor mij is elke weg goed
De velden, hoewel ze vreemd zijn
Steek ik over met een sprongetje
Ik heb geen schuilplaats nodig
Ik weet hoe ik onder de sterren moet slapen
Altijd is er wel een verlaten huis
Aan de voet van een berg
En zolang deze oorlog voortduurt
Van onrecht voor mij
Zal ik daarover nadenken
Liederen voor mijn land
En hoewel ze me het leven afnemen
Of mijn vrijheid ketenen
En hoewel ze misschien mijn gitaar verbranden
In de vuren
Zullen mijn liederen leven
In de zielen van anderen!
Noem me niet, dat is zonde
En commentaar niet op mijn gezang!
Ik ga met mijn bestemming
Naar de plek waar de zon ondergaat
Misschien herinnert iemand zich
Dat hier een Argentijn zong!