La Mazamorra
La mazamorra
La mazamorra, sabes
Es el pan de los pobres
Y leche de las madres
Con los senos vacios
Yo le beso las manos
Al inca viracocha
Porque invento el maiz
Y enseño su cultivo
En una artesa viene
Para unir la familia
Saludada por viejos,
Festejada por niños
Alla donde las cabras
Remontan en silencio
Y el hambre es una nube
Con las alas de trigo
Todo es hermoso en ella,
La mazorca madura
Que desgrana en noches
De vientos campesinos
El mortero y la maza
Con trenzas sobre el hombro
Que entre los granos mezcla
Rubores y suspiros
Si la quieres perfecta
Busca un cuenco de barro
Y espesala con leves
Ademanes prolijos
Del mecedor cortados
De ramas de la higuera
Que la siesta da sombras,
Benteveos e higos.
Y si quieres, agregale
Una pizca de cenizas de jume
Esa planta que resume
Los desiertos salinos
Y deja que la llama
Le transmita su fuerza
Hasta que adquiera un tinte
Levemente ambarino.
Cuando la comes sientes
Que el pueblo te acompaña
A lo largo de valles,
Por recodos de rios
Cuando la comes, sientes
Que la tierra es tu madre
Mas que la anciana triste
Que espera en el camino
Tu regreso del campo
Es madre de tu madre
Y su rostro es una piedra
Trabajada por siglos.
Hay ciudades que ignoran
Su gusto americano
Y muchos que olvidaron
Su sabor argentino
Pero ella ser siempre
Lo que fue para el inca
Nodriza de los pobres
En el paramo andino
La noche que fusilen
Poetas y cantores
Por haber traicionado
Por haber corrompido
La musica y el polen,
Los pajaros y el fuego
Quizas a mi me salven
Estos versos que digo.
De Mazamorra
De mazamorra
De mazamorra, weet je
Is het brood van de armen
En melk van de moeders
Met lege borsten
Ik kus de handen
Van inca viracocha
Omdat hij de maïs uitvond
En het telen leerde
In een houten kom komt het
Om de familie te verenigen
Begroet door ouderen,
Viert door kinderen
Daar waar de geiten
In stilte omhoog klimmen
En de honger een wolk is
Met de vleugels van tarwe
Alles is mooi aan haar,
De rijpe kolf
Die in de nachten
Van boerenwinden afschilfert
De vijzel en de stamper
Met vlechten over de schouder
Die tussen de granen mengt
Blozen en zuchten
Als je het perfect wilt
Zoek een klei kom
En maak het dik met lichte
Nauwkeurige gebaren
Van de schommel gekapt
Van takken van de vijgenboom
Die de siësta schaduw geeft,
Benteveos en vijgen.
En als je wilt, voeg er dan
Een snufje as van jume aan toe
Die plant die samenvat
De zoute woestijnen
En laat het vuur
Zijn kracht overdragen
Tot het een tint krijgt
Licht amberkleurig.
Wanneer je het eet voel je
Dat het volk je vergezelt
Langs valleien,
Door bochten van rivieren
Wanneer je het eet, voel je
Dat de aarde je moeder is
Meer dan de treurige oude vrouw
Die op de weg wacht
Op je terugkeer van het veld
Is ze de moeder van je moeder
En haar gezicht is een steen
Gewerkt door eeuwen.
Er zijn steden die negeren
Haar Amerikaanse smaak
En velen die vergeten zijn
Haar Argentijnse smaak
Maar zij zal altijd zijn
Wat ze was voor de inca
Voedster van de armen
In het Andes-hoogland
De nacht dat ze fusilleren
Dichters en zangers
Omdat ze verraden hebben
Omdat ze gecorrumpeerd hebben
De muziek en het pollen,
De vogels en het vuur
Misschien zullen deze verzen
Mij redden.