La Mazamorra
La mazamorra
La mazamorra, sabes
Es el pan de los pobres
Y leche de las madres
Con los senos vacios
Yo le beso las manos
Al inca Viracocha
Porque inventó el maiz
Y enseñó su cultivo
En una artesa viene
Para unir la familia
Saludada por viejos
Festejada por niños
Allá donde las cabras
Remontan en silencio
Y el hambre es una nube
Con las alas de trigo
Todo es hermoso en ella
La mazorca madura
Que desgranan en noches
De vientos campesinos
El mortero y la moza
Con trenzas sobre el hombro
Que entre los granos mezcla
Rubores y suspiros
Si la quieres perfecta
Busca un cuenco de barro
Y espésala con leves
Ademanes prolijos
Del mecedor cortado
De ramas de la higuera
Que a la siesta da sombra
A benteveos e higos
Y si quieres, agrégale
Una pizca de ceniza de jume
Esa planta que resume
Los desiertos salinos
Y deja que la llama
Le transmita su fuerza
Hasta que adquiera un tinte
Levemente ambarino
Cuando la comes sientes
Que el pueblo te acompaña
A lo largo de valles
Por recodos de ríos
Cuando la comes, sientes
Que la tierra es tu madre
Más que la anciana triste
Que espera en el camino
Tu regreso del campo
Es madre de tu madre
Y su rostro es una piedra
Trabajada por siglos
Hay ciudades que ignoran
Su gusto americano
Y muchos que olvidaron
Su sabor argentino
Pero ella será siempre
Lo que fue para el inca
Nodriza de los pueblos
En el paramo andino
La noche en que fusilen
Poetas y cantores
Por haber traicionado
Por haber corrompido
La música y el polen
Los pájaros y el fuego
Quizás a mí me salven
Estos versos que digo
De Mazamorra
De mazamorra
De mazamorra, weet je
Is het brood van de armen
En melk van de moeders
Met lege borsten
Ik kus de handen
Van inca Viracocha
Omdat hij maïs uitvond
En het verbouwen leerde
In een houten kom komt het
Om de familie te verenigen
Begroet door ouderen
Viert door kinderen
Daar waar de geiten
In stilte omhoog klimmen
En de honger een wolk is
Met de vleugels van tarwe
Alles is mooi aan haar
De rijpe kolf
Die ze 's nachts dorsen
Bij boerenwinden
De vijzel en het meisje
Met vlechten op haar schouder
Die tussen de granen mengt
Blozen en zuchten
Als je haar perfect wilt
Zoek een klei kom
En maak het dik met zachte
Nauwkeurige gebaren
Van de schommel gemaakt
Van takken van de vijg
Die in de middag schaduw geeft
Aan benteveos en vijgen
En als je wilt, voeg dan toe
Een snufje as van jume
Die plant die samenvat
De zoute woestijnen
En laat het vuur
Zijn kracht overdragen
Tot het een tint krijgt
Licht amberkleurig
Wanneer je het eet voel je
Dat het volk je vergezelt
Langs valleien
Door bochten van rivieren
Wanneer je het eet, voel je
Dat de aarde je moeder is
Meer dan de treurige oude vrouw
Die op de weg wacht
Op je terugkeer van het veld
Is ze de moeder van je moeder
En haar gezicht is een steen
Gewerkt door eeuwen
Er zijn steden die negeren
Haar Amerikaanse smaak
En velen die vergeten zijn
Haar Argentijnse smaak
Maar zij zal altijd zijn
Wat ze was voor de inca
Voedster van de volkeren
In het Andes-hoogland
De nacht waarin ze fusilleren
Dichters en zangers
Omdat ze verraden hebben
Omdat ze gecorrumpeerd hebben
De muziek en het stuifmeel
De vogels en het vuur
Misschien redden deze
Verzen die ik zeg mij